( این مقاله در مجله علمی پژوهشی کاوش نامه یزد دوره 17، شماره 32، بهار و تابستان 1395، صفحه  261-278

چاپ شده است)

نویسندگان: دکتر منصور نیک پناه و یوسف شیخ زاده

معرفی جعفر و صادق در دیوان علامه اقبال لاهوری

ادبیات فارسی مجموعه ی متنوع و فراگیر است که اقوام و مذاهب مختلف ایرانی را در اقصا نقاط جهان شامل می گردد.در تمام اعصار ارزیابی های شتابزده در مورد شخصیت­ های برجسته صورت گرفته و می­گیرد .ارزیابی­ هایی که نتیجه بررسی ­های سطحی از آثار آنهاست. این ارزیابی­ها گاه بنا به دلایل اقلیمی، مذهبی یا سیاسی با حب و بغض­های همراه می­گردد که با واقع امر سازگار نیست. اگرچه شعر آیینی با محوریت تقریب و وحدت از صبغه­ های پر رنگ آثار اقبال به حساب می­اید اما در مورد اقبال لاهوری نیز  برداشت­های نادرستی ، به دلیل وجود برخی اشعارش  وجود دارد .ابیاتی در دیوان اقبال موجود است که به ظاهر در آنها به امام جعفر اهانت شده است.در این مقاله در پی آن هستیم تا به دیدگاه اقبال در مورد اهل بیت و نیز به معرفی جعفر و صادقی که اقبال در دیوان خود آنها را مذمت کرده بپردازیم , و اندیشه شیعه ستیزی شاعر را مورد ارزیابی قرار دهیم و این ابهام و کژ فهمی را که برای برخی از خوانندگان شعر اقبال ایجاد شده برطرف نماییم.

واژگان کلیدی:اقبال لاهوری  ، میر جعفر ،میر صادق،سراج الدوله، تیپو سلطان